ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คือ ภาษีที่ผู้มีเงินได้หรือบุคคลทั่วไปจะต้องชำระตามเกณฑ์ที่กำหนด โดยจะยื่นภาษีปีละ 1 ครั้ง สามารถยื่นแบบได้ที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ทุกสาขา หรือจะยื่นแบบออนไลน์ผ่านเว็บไซต์กรมสรรพากรก็ได้เช่นกัน ซึ่งจะยื่นภายในวันที่ 31 มีนาคม ของปีถัดไป

วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบขั้นบันได

1. คำนวณเงินได้สุทธิ

รายได้ทั้งปี – ค่าใช้จ่าย – ค่าลดหย่อน = เงินได้สุทธิ

480,000 – 40,000 – 60,000 = 380,000 ( ตัวอย่าง )

โดยเงินได้สุทธิ สามารถหาได้จากการนำรายได้ทั้งหมดมารวมกัน พร้อมหาค่าลดหย่อนต่าง ๆ และนำมาหักออกจากรายได้ทั้งหมด เหลือเท่าไรคือเงินได้สุทธิที่จะนำไปคำนวณภาษี

รายได้ทั้งปี คือ รายได้ของผู้เสียทั้งหมดที่ได้รับระหว่างปี ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน, ค่างจ้าง, รายได้ค่าเช่า, รายได้ค่าบริการต่างๆ หรือรายได้จากการประกอบธุรกิจส่วนตัว

ค่าใช้จ่าย ค่าใช้จ่ายที่สามารถลดหย่อนได้คือค่าใช้จ่ายซึ่งแบ่งแยกตามประเภทรายได้ของผู้เสียภาษีประจำปี เช่น หากผู้เสียภาษีมีรายได้เพียงทางเดียวคือเงินเดือน ค่าใช้จ่ายที่หักได้คือ 50% ของเงินเดือนทั้งปี ทั้งนี้ไม่เกิน 100,000 บาท อย่างไรก็ตามหากผู้เสียภาษีมีรายได้จากทางอื่นจะมีลักษณะการหัก ค่าใช้จ่ายที่แตกต่างกันออกไป โดยมีทั้งการหัก ตามจริงและการหักในอัตราเหมา

– สำหรับค่าลดหย่อน ค่าลดหย่อนคือรายจ่ายส่วนเพิ่มซึ่งกรมสรรพากรยินยอมให้นำมาลดหย่อนภาษีเพิ่มเติมได้ เช่น รายจ่ายส่วนบุคคล, เงินลงทุน, ประกันชีวิต หรือ เงินลดหย่อนอื่นๆ ตามเงื่อนไข หรือการส่งเสริมในแต่ละปีของกรมสรรพากรตามที่ได้ประกาศกำหนด

2. เทียบอัตราภาษี

ภาษีที่ต้องจ่าย = (เงินได้สุทธิ – เงินได้สุทธิสูงสุดของขั้นก่อนหน้า) x อัตราภาษี + ภาษีขั้นบันไดก่อนหน้าสูงสุด

15,500 = ( 380,000 – 300,000 ) x 10 % + 7,500 ( ตัวอย่าง )

เงินได้สุทธิสูงสุดของขั้นก่อนหน้าดูได้จากเงินได้สุทธิที่ได้รับ (ตามข้อ1) เปรียบเทียบกับตารางอัตราภาษี ในกรณีนี้เงินได้สุทธิอยู่ที่ 380,000 ซึ่งจะอยู่ในช่วง 300,001-500,000 บาท และขั้นก่อนหน้าก็จะเท่ากับ 300,000 บาท เมื่อเทียบจากตารางอัตราภาษี

อัตราภาษี จะดูได้จากเงินได้สุทธิ ในที่นี้เงินได้สุทธิคือ 380,000 ซึ่งจะอยู่ในช่วง 300,001-500,000 บาท อัตราภาษีจึงเท่ากับ 10%

ภาษีขั้นบันไดก่อนหน้าสูงสุด คือ ดูจากเงินได้สุทธิ ในที่นี้อยู่ที่ 380,000 ซึ่งจะอยู่ในช่วง 300,001-500,000 บาท และขั้นก่อนหน้าของเงินสุทธิก็จะเท่ากับ 7,500

วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบเหมา

คือ เมื่อมีรายได้ทางอื่นนอกเหนือจากเงินได้ประเภทที่ 1 หรือเงินเดือน โดยรายได้ทางอื่นทั้งหมดมีจำนวนรวมตั้งแต่ 1,000,000 บาทขึ้นไป

เงินได้ที่ไม่ใช่เงินเดือน x 0.005 = ภาษีแบบเหมา

– กรณีคำนวณแล้วมีภาษีไม่ถึง 5,000 บาท จะได้รับยกเว้นภาษี

– ถ้าคำนวณแล้ววิธีแบบขั้นบันได หรือ วิธีคิดแบบเหมา แบบใดเสียภาษีสูงกว่าให้เลือกเสียภาษีตามแบบนั้น

บุคคลธรรมดา มีแบบแสดงรายการภาษี ดังนี้

1. แบบ ภงด.90 คือ บุคคลทีมีรายได้นอกเหนือจากเงินเดือน เช่น ค้าขาย เงินปันผล เป็นต้น

2. แบบ ภงด.91 คือ บุคคลที่มีรายได้ที่เป็นเงินเดือน หรือผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานทางเดียว เช่น พนักงานบริษัทที่ได้รับค่าจ้างเพียงอย่างเดียว

ใครบ้างที่มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

  1. บุคคลธรรมดา
  2. ห้างหุ้นส่วนสามัญหรือคณะบุคคลที่มิใช่นิติบุคคล
  3. ผู้ถึงแก่ความตายระหว่างปี
  4. กองมรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง

หากมีภาษีที่ต้องชำระสามารถผ่อนได้ ดังนี้

จำนวนภาษีตั้งแต่ 3,000 บาทขึ้นไป สามารถขอผ่อนชำระได้เป็น 3 งวดเท่าๆกันโดยไม่ต้องเสียดอกเบี้ยและไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม แต่ถ้าหากภาษีงวดใดงวดหนึ่งไม่ได้ชำระภายในเวลาที่กำหนดผู้เสียภาษีจะหมดสิทธิ์ในการชำระเป็นรายงวดทันทีและต้องเสียเงินเพิ่มในอัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนภาษีงวดที่เหลือ

ถ้าไม่ชำระภาษีหรือชำระเกินเวลาที่กำหนดจะมีความผิดอย่างไร

1. ยื่นแบบภาษีทันกำหนด แต่เสียภาษีไม่ครบ

– เสียเบี้ยปรับ 0.5 – 1 เท่า ของภาษีที่ต้องจ่าย

– เสียเงินเพิ่ม 1.5 % ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่ายโดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่พ้นกำหนดให้ยื่นแบบจนถึงวันที่จ่ายครบ

2. ไม่ได้ยื่นแบบภาษีภายในกำหนด

– มีโทษปรับทางอาญาสูงสุด 2,000 บาท

– เสียเบียปรับ 1 – 2 เท่า ของค่าภาษีที่ต้องจ่าย

– เสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่าย โดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่พ้นกำหนดให้ยื่นแบบจนถึงวันที่จ่ายครบ

3. เจตนาละเลยไม่ยื่นแบบภาษี

– มีโทษปรับทางอาญาสูงสุด 5,000 บาท จำคุกสูงสุด 6 เดือน

– เสียเบียปรับ 2 เท่าของค่าภาษีที่ต้องจ่าย โดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่พ้นกำหนดให้ยื่นแบบจนถึงวันที่จ่ายครบ

4. หนีภาษี

– มีโทษปรับทางอาญาตั้งแต่ 2,000 – 200,000 บาท จำคุกตั้งแต่ 3 เดือนถึง 7 ปี

– เสียเบียปรับ 2 เท่าของค่าภาษีที่ต้องจ่าย

– เสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่าย โดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่พ้นกำหนดให้ยื่นแบบจนถึงวันที่จ่ายครบ